Neder(ig)land: wees trots op je onderwijs!

‘We hebben het altijd over ons kikkerlandje, de baby van Europa. Wij zitten altijd maar op de hurken geringschattend over onszelf te praten. Maar je hoort nooit een Fransman geringschattend over Frankrijk praten.’Godfried Bomans

 In 1966 sprak Godfried Bomans deze woorden tegen Mies Bouwman, de Nederlandse tv-legende die recent overleed. De woorden van Bomans zijn, ruim 50 jaar na dato, nog steeds actueel voor het Nederlandse onderwijs. Want laten we eerlijk zijn: je hoort en leest meer negativiteit en onderling gesteggel, dan dat we erkennen wat we met elkaar bereikt hebben. Wordt het niet eens tijd om trots te zijn op ons onderwijs?

In het lezenswaardige boek the Dutch Way in Education[1] roept de Engelse Prof. Dr. Alma Harris ons op om trots te zijn op ons onderwijssysteem. Zij vindt dat wij, meer dan wij kennelijk gewend zijn, moeten erkennen wat we bereikt hebben en dat we onze verdiensten op het gebied van ons onderwijs met gepaste trots aan de buitenwereld zouden moeten presenteren.

Ja. We doen het goed! 
Nederland mag dan op weinig gebieden de beste van de wereld zijn, maar op heel veel terreinen zijn we wél heel goed. Hieronder een kort overzicht:

Nederland...

  • staat al 20 jaar staan in de top-10 van de PISA onderzoeken[2] en behoort tot de 10% best presterende landen.
  • geeft goed algemeen toegankelijk onderwijs (kwalificatie OESO 2016)[3].
  • kent een hoge kwaliteit van toetsing.
  • kent een rechtvaardig onderwijssysteem dat bovengemiddelde resultaten laat zien.
  • scoort op alle vakgebieden bovengemiddeld.
  • doet het beter dan Finland voor rekenen en wiskunde en vele malen beter dan Engeland bij zowel rekenen als taal.

Vrijheid en verantwoordelijkheid

Los van de publieke verantwoordingscultuur, kent Nederland:

  • een grote mate van vrijheid van onderwijs en hoge mate van autonomie voor zowel ouders, leraren als schoolbesturen.
  • de unieke vrijheid om als leraar eigen werkgever te kiezen, in plaats van te worden toegewezen aan een school, zoals in veel andere landen het geval is.
  • de unieke situatie dat 60% van de scholen onder bijzonder onderwijs vallen (vanuit particulier initiatief) maar toch door de overheid gefinancierd worden.
  • Ook de druk om te concurreren en te presteren is niet zo groot of demoraliserend als in veel andere landen. Leerlingen worden zelden tegen elkaar uitgespeeld en er wordt minder dan in andere landen verwacht dat ze met elkaar concurreren.

Adempauze

Bij alle polemieken die ik via Social Media over ons onderwijs en (de pogingen tot) onderwijsvernieuwingen volg en waarbij mensen elkaar soms openlijk aan de schandpaal nagelen, stel ik daarom even een adempauze voor. Kijk even met een gezonde afstand naar ons onderwijs en zeg tegen elkaar: we hebben een mooi onderwijssysteem, waarbij we al veel voor onze leerlingen bereikt hebben. Alleen dat al zorgt ervoor dat we met een positieve blik naar de doorontwikkeling van ons onderwijs kunnen kijken.

Henk van de Hoef